SİTEYE ÜYE OL 
Genel Bölgeden Güncel Röportaj İçimizden Biri Sanatkarlarımız Esnaflarımız Spor Vefat İz Bırakanlar İlçemiz İlimiz
GÜMÜŞ HALİLİYE MEDRESİSİ (2)
GÜMÜŞ HALİLİYE MEDRESİSİ (2)
Gümüş Haliliye Medresesesi (2)

Tarih: 15.03.2008      Okunma: 3007     Haberi Yorumla    Haberi Yazdır        Haber : Sedat Cin 
 


 

 

SİTEMİZ SOSYAL MEDYA ADRESLERİ

Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacköy, Gümüş,  Akpınar Köyü, Alören Köyü, Bacakoğlu köyü, Bademli köyü, Çal köyü, çavuş köyü, çetmi köyü, çiftçioğlu köyü, citlibağlıca köyü, derbentobruğu köyü, doluca köyü, dumanlı köyü, eslemez köyü, güplüce köyü, güllüce köyü, güvenözü köyü, imirler köyü, kağnıcı köyü, karaali köyü, karacaören köyü, karakaya köyü, keçi köyü, kırca köyü, kılıçaslan köyü, kızık köyü, kızılca köyü, kizizoğlu köyü, koltuk köyü, konuktepe köyü, korkut köyü, köseler köyü, kutluca köyü, kuzalan köyü, ovabaşı köyü, pusacık köyü, sallar köyü, saraycık köyü, sarayözü
 ikinci bölüm


 

Kuzey kanadındaki dershane kapısının üzerindeki kitabe ve tuğla süslemeler:

 

BİNADA KULLANILAN TAŞ SÜSLEME SANATI: Anadolu’nun her köşesinde muhtelif renklerde taş ve taşı işleyebilecek usta bulmanın kolaylığı ile mimari yapılarda taş süsleme sanatının güzel örneklerini görmek mümkündür. Ancak Selçuklu sonrası mimaride taş süsleme işleri azalmış bazı binalarda hiç yapılmamıştır. Erken Dönem Osmanlı medreselerinde taş süsleme akımının zayıfladığı daha sonra yapılan medreselerde ise tamamen ortadan kalktığı görülmektedir. Buna rağmen Haliliye Medresesinde bina dış kısımları ve bina içi taş süsleme örneklerini görmek mümkündür.  

 

Bu resimlerden de anlaşılacağı üzere medresemizde taş süsleme sanatının kapı ve pencere alınlıklarında hem geometrik hem de bitkisel örneklerle bezeli olduğu ayrıca bazı kapı ve pencerelerin atkı taşları ve alınlıklarında dini içerikli yazıların da kullanıldığı görülmektedir.Geometrik, bitkisel ve yazı şekillerinin her üçünün de kullanıldığı taş işleme sanatı ile diğer medreselerden ayrıcalık arz etmektedir.Taş işçiliğinin yanında tuğla süslemelerine de yer verilmiştir.

   

Tuğla-taş süslemelerinin birlikte kullanıldığı “Anadolu Erken Dönem Yapıları’nda” olduğu gibi Haliliye Medresesi kapalı dershanelerinin avluya bakan cephelerinde tuğladan bir kemer inşa edilmiş ve kemerin içi hasır örgü şeklinde düzenlenmiş tuğlalar ve aralara konan kare taşlarla dama tahtası görünümündeki süslemelerle kemer inşa edilmiştir.

    

 Medrese geneli inşa malzemesi açısından incelendiğinde yapının taç kapı ve pencere gibi yerlerinde, düzgün kesme taş, duvarlarında tuğlalar arasında kaba dere taşı kullanıldığı görülmektedir. Bu moloz taşlar yatay ve dikey konulan tuğlalar arasına yerleştirilmiş ve farklı bir görünüm elde edilmiştir. Taç kapı, pencereler ve bina köşelerinde kullanılan kesme taşlar kahverengi, sarı, kırmızı ve bordoya yakın muhtelif renklerde kalker taşlar karışık olarak kullanılmış ve değişik bir görünüm oluşturulmuştur. Bina içi tas süslemelerinde ise hücre kapı kemerlerinde gri ve beyaz mermer taşları kullanıldığı gözükmektedir. Taşlar üzerinde kullanılan yüksek kabartma tekniğiyle geometrik süsleme ve yazılar, pencere kenarlarında oluşan silmeler, ana eyvana açılan pencere ve kemerde rumi süslemelerle oluşturulan alçak ve yüksek kabartmalar ve farklı renkler binada renk almaşıklığı oluşturmuştur. Ancak plan itibariyle Selçuklu Medrese yapısı geleneğine uygun olarak Osmanlı döneminde yapılan tek medrese olmasına rağmen Selçuklu medreselerinde görülenin aksine sade bir taş işçiliğinin bulunmasının tezat oluşturduğu konusunda sanat tarihçileri hemfikirdir.

  

 Binanın taş işçiliği açısından önem arz eden en önemli özelliği taç kapı, pencere ve hücrelerde bulunan binanın yapımı ile ilgili tarih, yaptıran kişiler ve dualar içeren yazılardır.600 yıllık bu binanın yorgunluğu ve fiziki aşınmalara eklenen bilinçsizce yapılan tamiratlar bazı yazıları okunamaz hale getirmiştir.Eksikleri ile olsa bile bu yazılı metinler sanat tarihçilerimizce okunmuş yazılı metin ve yayın haline getirilmiş, en azından ileriki yıllarda yapılacak onarımlara katkı sağlayacak çalışmalar yapılmıştır.

  

TAŞ ÜZERİNDEKİ YAZILI METİNLER:

 

Batı kanalındaki dershane eyvanı penceresinin alınlığı üzerindeki kitabe

Güney kanadı üzerindeki dershane mekanı penceresinin atkı taşı

ve alınlığında yer alan kitabe.

 
 

Güney kanadı üzerindeki dershane mekanı penceresinin atkı taşı ve alınlığında yer alan kitabe. 

 

Transkripsiyonu: 

 

Hemise ol yegane Hacı Paşa

Sa’adet cennetin kılsın taşa

İd(e) Halil’e çü-kabe ta ebede bal (ü)mal

Banisin misl-i Halil bad izn-i bünyad 

(Bani Hacı Halil Paşa’nın , bu medrese sayesinde İbrahim Peygamber (Halil Ür rahman) gibi olması istenmektedir.) 

   

Kuzey kanadı üzerindeki dershane mekanı penceresinin atkı taşı ve alınlığında yer alan kitabe:

 

Transkripsiyonu: 

 

Sekizyüz on sekiz olmuştur tarih

Ki ord(a) Hacı Paşa bula bünyad

Mehmed hizmet ederd(e) bu kadı bile Mimar(a) daha bel(bil) etmez mi?

İlahi Hacı Paşa’nın cihanda cemi ‘ hacetin makbul eyle

Vezaret mesnedinde daim anı sa’adet şugline meşgul eyle 

 
 

   Yukarıda yapılışı,mimari yapısı ve süsleme sanatıyla ilgili bilgiler verdiğimiz medresenin Osmanlılar Dönemi’nde Selçuklu tarzı ile yapılmış kapalı avlulu medrese olduğu ve ülkemizdeki bu teknikle yapılan dönemin tek eseri olduğu hususunda ve avlunun kubbesinin sonradan yıkılarak ahşap direklerle açık avlulu medrese örneklerine dönüştürüldüğü konusunda bütün tarihçiler ortak fikir belirtmişlerdir.Ancak açık avlulu medreseye dönüştürülme tarihi konusunda fikir beyan etmemişlerdir.Halbuki medresede bulunan herhangi bir yere konulmamış bir kitabe  mevcuttur.

 

Bu kitabede “Maarifan cihan oldukça mamur eylesin Mevla şu sahibül kemal Abdulaziz’in ömrünü efsun. Medreseleri tedris olalı talimi sıbyan-a ilimdir tıfıl içün.Havan-ı Asrı ilmi Eflatun.İzzetünle yarınem cebirin tarihi Rumi Gümüş’te mektebi Seydana bünyad oldu bu kanun 1286” yazılıdır. Bu kitabeden anlaşılacağı üzere medresede onarım yapılmış olup büyük ihtimalle de kubbenin yıkılması üzerine revak, bu dönemde yapılmıştır.

    

Yapımından itibaren Osmanlının eğitim sisteminde önemli bir yeri bulunan Haliliye Medresesi  birçok ilim ve devlet adamının yetişmesine katkı sağlamış işlevini cumhuriyetin başına kadar sürdürmüştür. Medresenin Cumhuriyet Dönemi’nde işlevini yitirdiği ancak yasal olmasa bile son müderrisi Dursun Hoca’nın kasabanın çocuklarına kuran bilgilerini öğretmeye  devam ettiğini medrese kütüphanesinin korunduğunu biliyoruz. Dursun hocanın medresede bir odada kaldığını ve imkanlar ölçüsünde eğitimi sürdürürken Garip Hafız’ın Gümüş’e gelmesi, kısa bir müddet sonra da medreseye yerleşmesi ile farklı bir konum kazanmış, Dursun Hoca ile Garip Hafız ayrı odalarda kalmışlardır. Garip Hafız’ın ününün artması ile medreseye gelen giden çoğalmış bazı dönemlerde sıkıntılar yaşansa da sürekli açık kalmıştır. Vefatına kadar Garip Hafız’a ev sahipliği yapan bu güzel yapı vefatından sonra Garip Hafız’ın bahçeye defin edilmesiyle bir ziyaret yeri haline dönüşmüştür.

  

 

Kaynaklar: 1-Osmanlı Mi’marisinde Çelebi ve II. Murat Devri , Ekrem Hakkı AYVERDİ

                      2- Erken Dönem Osmanlı Medreseleri(1300-1500),Yekta DEMİRALP

                       3- Osmanlı Beyliği Mimarisinde Taş Süsleme,Yıldıray ÖZBEK

                      4- Türkiye’de Vakıf Abideler ve Eski Eserler,Vakıflar Genel Müdürlüğü

                       5- İslam Ansiklopedisi

                       6- Dünden Bugüne Gümüşhacıköy, A.ANKARALI, S.ÇİN, G.TUNCAY

                       7- Amasya Ttarihi ,Hüseyin  Hüsameddin 

h A B E R E  Y o r u m  Y a z

                                                Bu Haberlere Yapılan Yorumlar  (  0 )

Tüm Yorumlar

 

GHK ORTAOULU ESKİ MÜDÜRÜ İSMET KÖPRÜLÜ

 Muhterem KAYA

. . .
ÖLÜMÜ ÖLDÜRMEK (ŞEB-İ ARÛS)

 Prof.Dr.Safi ARPAGUŞ

. . .
SABIR SELAMET VE ZAFER

 Muzaffer TAŞDEMİR 

. . .
İLÇEMİZDE ESKİ BAĞ KÜLTÜRÜ

 Berç SÖZÜDOĞRU

. . .
KENDİSİ OLABİLME KEDİSİNİ GERÇEKLEŞTİRMEK

 Nafiz  ULUKUŞ

. . .

BAĞ-KURLULARA MÜJDE!

 Oğuzhan DÖĞEN

. . .
Rıza Abinin Arkasından

 Rıza ŞENTÜRK (Çığır)

. . .

KUTLU DOĞUM HAFTASI

 Şükrü  EROL

. .
HAYATIN CİLVESİ, KADER

 SELEME ACAR

. .
PKK GİDİYOR DİYE ÜZÜLMEYİN

 Ahmet Mehmet SALİHLİ

. .
MESEL ANLATICILAR

 Av.Mahmut Tokgözoğlu 

. .
12 EYLÜL ÖNCESİ VE SONRASI

 Mustafa  TURGUT

. .
Ulema sahneden çekilince ne oldu?

 Siyami  AKYEL

. .
İLÇEMİZ TARİHİ MİNİ ÇARŞILARINDAN

 Ali ACAR

. .

 
Genel Haber
Bölgeden Haber
Güncel Haber
Hayatın İçinden
İçimizden Biri
Sanatkarlarımız
Esnaflarımız
Spor
Siyaset

İz Bırakanlar
Röportaj
Sizden Gelenler
Gurbettekiler
Haberiniz Var mı?
Özlü Sözler
Resimlerde Anılar
Eski Meslekler
Kurum Kuruluşlar

Kültür ve Etkinlikler
İlçemiz
İlimiz
Köylerimiz
Mahalle Muhtarlarımız
Anket Sonuçlarımız
Duyuru
Vefat
  Anasayfa

Ziyaretçi Defteri
Foto Galeri
Sohbet
Arşiv

         Sitemizdeki tüm haber ve araştırmalar site editörlerine aittir. İzinsiz kesinlikle kullanılamaz.

                               gumushacikoylu.net@gmail.com

Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler

Siteye Hangi İl ve Ülkeden Giriliyor İzlemek İçin
Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacıköylü, Gümüşhacıköyden Resimler, Gümüşhacıköy Haber, Sohbet ve Anılarda Gümüşhacıköy, Ali Acar, Hokumet, Hukumet, Hükümet, Radyo, Gazetesi, Tv, Gümüşhacıköy Resimleri, Gümüşhacıköyden Fotoğraflar,Gümüş, Gümüşhacıköy, Köyü, Gumus, Merzifon, Suluova, Kabaoguz, Kabaoğuz, Gümüşhacıköy Turna Bağlar, Kabaoğuz Şenlikleri, Köprülü Mehmet Paşa Camii, gümüşhacıköy bedesteni, gümüşhacıköy saathanesi, leblebi, gümüşhacıköy hamamı,Gümüşhacıköy Keşkek, Cumara Mahallesi, Adatepe Mahallesi, Ulubel Mevkii, ulubel, keltepe mevkii, hacıyahya mahallesi, saray mahallesi, artıkabat çay mahallesi, kilise, beylik çayırı, taşköprü, amasyakent.com, kabaoguz.net, amasya platformu amasyaplatformu